Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluşundan bu yana belli aralıklarla birçok yerleşim yerinin adı değiştirildi. Yerleşim yerlerinin isimlerinin Türkçeleştirilmesi amacını hedefleyen çalışma kapsamında Konya’da da 235 yerleşim yerinin adı değişti...
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kurulmasıyla birlikte ulus devlet ilkesi doğrultusunda birçok yerin isminde değişikliğe gidildi. Zaman içerisinde belli aralıklarla yapılan bu isim değişiklikleri 1927 yılında başladı. Sonrasında 1940’lı, 1950’li, 1980’li yıllarda ve son olarak da 2000’li yılların başında bazı köy, ilçe, mahalle ve semt isimlerinde değişiklik yapıldı. 2015 yılı itibariyle de bu çalışma sona erdi.
TÜRKİYE’DE İSİM DEĞİŞİKLİĞİNİN TARİHÇESİ
Türkiye'de yapılan isim değişiklikleri, genellikle siyasi, ideolojik, kültürel veya dilsel nedenlerle gerçekleştirildi. Köy, mahalle, şehir, dağ, nehir, göl gibi coğrafi yer adlarında yapılan değişiklikle birçok kişi yaşadığı yerin eski adını bilmiyor. Peki bu değişim süreci nasıl başladı. İşte detaylar…
Atatürk'ün ölümünden sonra 1940'ların sonunda ve 1950'lerde Demokrat Parti döneminde "anlamları güzel çağrışımlar uyandırmayan, insanları utandıran, gurur incitici, yahut alay edilmesine fırsat tanıyan kelimelerden oluşan isimler" Türkçe olsalar bile değiştirildiler. Bunun yanı sıra kızıl, çan ve kilise (örneğin Kırk Kilise) gibi Hristiyanlığı çağrıştıran yer isimleri de resmîyetten silindi. Arap, Çerkes, Gürcü, Kürt, Laz, Tatar ve muhacir gibi kelimeleri içeren isimler ise "bulundukları yerde bölücülüğe meydan vermemeleri" gerekçesiyle değiştirildi.
1952’DE AD DEĞİŞTİRME İHTİSAS KURULU OLUŞTURULDU
1952'de İçişleri Bakanlığı bağlı çalışacak olan Ad Değiştirme İhtisas Kurulu oluşturuldu. Bu kurula herhangi bir belediye sınırında kalan park, sokak ve yol gibi yerler hariç tüm yer isimlerini değiştirebilme yetkisi verildi. Kurulda Türk Dil Kurumu, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Genelkurmay Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı'ndan temsilciler yer aldı.
12 BİN 211 YER İSMİ DEĞİŞTİ
1978'e kadar çeşitli aralıklara çalışan kurulun çalışmaları sonucunda Türkiye'deki köy isimlerinin yüzde 35'i değiştirildi. Ad Değiştirme İhtisas Kurulunun 12 bin 211 köy ve kasaba isminin değiştiği belirlendi.
Bu sayı adı değiştirilen caddeleri, anıtları, mahalleleri ve belediyeleri oluşturan çeşitli alt yerleşim birimlerini de içeriyordu. 1980'deki askerî darbeden sonra 1983'te komisyon yeniden oluşturuldu ve 280 köyün ismini değiştirdi. 1985'te verimsizlik nedeniyle tekrar kapatıldı. 1980'lerden itibaren Türk hükûmetleri ile devlet otoritesine karşı çıkan Kürt isyancılar arasındaki gerilimin artması sebebiyle isim değişiklikleri daha çok Kürtçe köy, kasaba ve ırmak isimlerine odaklandı.
1968’DE İSİM DEĞİŞİKLİKLERİNİ GÖSTEREN KİTAP YAYINLANDI
1968'de İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan ve değişen köy isimlerini listeleyen Köylerimiz adlı kitabın önsözünde değişiklikler şu şekilde açıklanır:
Yabancı kökten geldiği anlaşılan ve iltibasa yol açtığı tespit olunan, yaklaşık olarak, 12000 köy adı Bakanlığımız İller İdaresi Genel Müdürlüğünde çalışan "Yabancı Adları Değiştirme Komisyonu" tarafından incelenerek Türkçe adlarla değiştirilmiş ve kullanma alanına konmuştur.
İLLERE GÖRE DEĞİŞİKLİKLER
Coğrafi ad değişikliklerinin çoğu, ülkede etnik azınlık nüfuslarının yaşamakta olduğu veya daha önceleri yaşadığı doğu bölgelerinde ve Doğu Karadeniz kıyılarında gerçekleştirildi. Ermeni dil bilimci Sevan Nişanyan'ın tahminlerine göre 4.200 Yunanca, 4.000 Kürtçe, 3.600 Ermenice, 750 Arapça, 400 Süryanice, 300 Gürcüce, 200 Lazca ve 50 diğer dillerde adlara sahip olan yer ismi değiştirildi.
KONYA’DA İSMİ DEĞİŞEN YERLEŞİM YERLERİ
Kaynaklara göre Konya’da 236 yerleşim yerinin ismi değiştirildi. Peki Konya’da hangi ilçe, mahalle, köy, semt ismi değişti? Eski ismi neydi, yeni ismi ne oldu? Doğup büyüdüğünüz ya da yaşadığınız yerin geçmişteki adını biliyor musunuz? Bunları sizin için derledik. İşte Konya’da ismi değişen yerleşim yerleri ve bu yerlerinin eski ve yeni adları:
SELÇUKLU
MERAM
KARATAY
AKŞEHİR
ALTINEKİN
BEYŞEHİR
BOZKIR (Siristat)
ÇELTİK
CİHANBEYLİ (Cihanbeyler)
DERBENT
DEREBUCAK
DOĞANHİSAR
EMİRGAZİ
EREĞLİ
GÜNEYSINIR
HADİM
HALKAPINAR
HÜYÜK
ILGIN
KADINHANI
KULU
SARAYÖNÜ
SEYDİŞEHİR
TAŞKENT
TUZLUKÇU
YUNAK
